Aşiret ve Oymaklar

 

24 TÜRK BOYU VE AŞİRETLERİ
24 TÜRK BOYUNUN ADLARI VE ONLARA BAĞLI AŞİRETLER:


BOZOKLAR


A- GÜN HAN SOYU


1- KAYI BOYU


Arife-Arık-lu Aşireti
Resullü Aşireti
Aktaş Aşireti
Saçıkara Aşireti
Çakmak Aşireti
Karataş-lı Aşireti
İncesu Aşireti
Mahan Aşireti
Akkul Aşireti
Erkekli Aşireti
Karakeçili Aşireti
Kazancılar Aşireti
Murd-Mert Aşireti
Harameyn-Kavas Aşireti
Akkeçili Aşireti
İkiz-oğlu Aşireti
Kemal-oğlu Aşireti
Miragülü-Mirgunlü Aşireti
Çavuş Aşireti
Hacı Ali Uşağı Aşireti
Kurd-lu-oğlu Aşireti
Poyraz Aşireti


2- KARA EVLİ BOYU
Karalar Aşireti
Kara Aşiret
Karaağaç Aşireti


3- BAYAT BOYU
Şambayadı Aşireti
İsmail-li Aşireti
İlbeyli Aşireti
Bahşi Aşireti
Onar-Anar Aşireti
Çakal Bayadı Aşireti
Pehlivanlı Aşireti
Kuzugüdenli Aşireti
Sarıcalar Aşireti
Barak AşiretiAşir
Beyzeki Aşireti (Beskan-Beski-Beziki-Baziki-Pazuki-Pazukan)
Şeyh Bezenli(Şıhbızınlı) Aşireti
Okçu-Okciyanlı Aşireti
İzzettinli Aşireti
Salarlı Aşireti
Solak Aşireti
Ceriganlı Aşireti
Ahçı Kozi Aşireti
Kozan Aşireti
Şarkıyan Aşireti
Mestan Bey Aşireti (Mutsan Mutsak)
Karsan-Kars Aşireti
Sevindik Aşireti
Evci Aşireti
Bayan Aşireti
Kotan-kal Aşireti
Kazak Aşireti
Kanglı-kadlı Aşireti (Kadılı Kanlı Kangı).
Karagöz Aşireti
Eldelek Aşireti
Kaçar-Macar-Mercan Aşireti
Koca-oğlu Aşireti
Ağcalı (Akçalı) Aşireti
Akçakoyunlu Aşireti
Hışır Aşireti
Yerköylü Aşireti
Harun-Yapaltınlı Aşireti
Karaca-kürt (kurt) Aşireti
Yağmur Aşireti
Türgiş Aşireti (Dürkeş Türkeş Dirkeş Dirşek Tirkeş Dirkeş Tirkeşkaya Dirkeşkaya Türkeşan)
Kara-bıyık Aşireti
Terkan Aşireti (Tarkan Türkan Tırkanlı Terkian Tirken Terkişan Türkeşan)
Erayhan Oymağı
Türkan-lı Aşireti (Tırkanlı)
Karlıklılar Aşireti
Çorum Kürdü ‘Lek’ Aşireti
Akbaş-oğlu Aşireti
Hacılar Aşireti
Kıran Aşireti
Karmış Oymağı


A- DULKADİRLİ HANEDAN SOYU
Zülkâdiriyye
Hisarbeyli
Dulkadir-li-oğulları
Dölarslan
Mestanbey
Salmanlı


I- DULKADİRLİLER İÇERİSİNDE YERALAN AŞİRETLER
Budak, Sungur, Boyalı, Karacakürt, Çongar, Köşger, Tatlı, Şerefeddinli, Söklen, Koçak (Koçi) Bey, Derviş, Karalar, Küreci (Küre), Körklü (Körkü), Kızıl-lı, Kızılkocalı, Köçekli, Sekülü, Şeyh Şâmi, Alişar, Topaç, Musahacılı, Torunlar, Yassıvela, Tatar, Hasan, Demircili, Bahşi-Bahşili, Alamalsı, Alcı, Zakirli, Mihmatlı, İsalu, Yümrük, Kılıç, Nefesoğulları, Osmanoğlu, Sarılar, Karlı, Belen, Çay, Mert, Karmış, Pekmezli, Kayran, Kodal, Kulfalı, Çöplü, Gündüzlü, Hacılar, Çarıklı, Muslu, Bazlamaç, Çiçekli, Altın, Ketsen, Kertil, Tekeli, Evliyalı, Turhan, Bekdik, Göksu-lu, Yahşi, Harbandelü, Çatalı, Çeçenli, Nurgöz, Kubat, Rişvan, Turtgutlu, Kabakulak, Recepli, Safalı, Koruculu, Hüseyin, Hacılı, Karahamzalı, Taşlı, Kızıldonlu-Karadoğan-Karadonlu-Karadona Poyraz-lı, Bağdatlı, Tacirli, Keven, Orhanbeğli, Sakalu, Kelallı, Kadir-li, Duman, Durak-lı, Karabıyık, Tirkeş, Zekeriyalı, Sarıkız –Tokuş, Maraş-lı, Bağdatlı, Kerküklü, Musullu, Şamlı, Tarhanlı, Halepli.


Budak Aşiretleri;
Budak bin Nazır, Budak, Şahbudak, Budak-özü, Budağın, Budak Fakı, Budakören, Eskibudak, Eskialibudak, Akbudak, Karabudak, Alibudak, Yenialibudak, Yenibudak Şıh (Şeyh) budak, Dişbudak Akbey-Akcan.


I- SALMANLI AŞİRETİ VE BAĞLI KOLLARI:
Salman, Salmanlı, Süleymanlı, Sarısüleymanlı, Körmehmet, Arapuşağı (oğulları), Sarıhalil, Göçer, Safioğlu, Uzun, Ziyaoğlu, Dokuz Döğenoğlu, İnandıklı, Bohacı, Bali, Güllüce-Güllü-Göllücek, Yorgalar, Dambasan, Kızlarçıktığı, Ekizoğlu, Demirciler, Abdioğulları, Abdullahoğulları, Sarışeyh, Şeyhler-Uğurluşey, Keleş, Mirgunlu, Ağca-lı-Ağcakoyunlu, Hışır, (Kara) Yakuplu, Kozanoğlu, Çiçekli, Kadı-lı, Alaca-atlar, Eşekli, Yaman, Yağlu, Polad-lu, Türkanlı, Şeyhi Bey, İsrafilli, Develi, Kargalı, Kara-kütük, Kavurgalı, Gözükızıllı, Eyne-Aynabeğ Bardakçı, Cemaloğlu, Demirlipınarı Kabaklı, Kayadibi, Kanluca, Köseoğlu, İvez, Kaçar-Macar, Körpeli, Demirci-ler Aşiretleri.


a- ULUYÖRÜK AŞİRETLERİ:
Orta Pare koluna mensup aşiretler (Ekizli, Pirevlekli, Çabanlu, Çongar, Orta-kışla-köy).
Yüzde Pare koluna mensup aşiretler (Karakeçili, Turgutlu, Ağcakoyunlu Kara Fakihli, İzzettinli, Özlü, Kurugöllü).
Şarki Pare kolu
Çongar Aşireti
Bulduk-lu Aşireti;
Çomaklı Aşireti
Hamid Bölüğü;
Göynük Aşireti
Çardak Aşireti


4- AKLA EVLİ BOYU
Halkahavlu Aşireti
Halkaevli Aşireti
B- AY HAN SOYU
1- YAPARLI BOYU
Yeniyapar Aşireti
Yeniyapan Aşireti
Çukurlu Aşireti
2- YAZIR BOYU
Yazıcı-yazar Aşireti
Alan-lı Aşireti
Az’lar Oymağı
Alamaslı Aşireti
Karacalı Aşireti
3- DÖĞER BOYU (Düğer, Döver, -döğer, Tüğen).
Toker –Töker Aşireti
Tanrıverdi Aşireti
Gündoğmuş-lar Aşireti
Bayram-oğlu Aşireti
Dokuz-Topuz-Tokur Aşireti
Bezgar-Bezirgan Aşireti
Rişvan Aşireti
Tarkan-Terkan-Terkian-Tirkeş Aşireti
Kavili Aşireti
4- DODURGA BOYU
Şakırga Aşireti (Şarlak, Şakar).
Kara Bekir Aşireti
Karatay Aşireti

 


C- YILDIZHAN SOYU


1- KARGIN BOYU
Garipçe Aşireti


2- KIZIK BOYU
Keleş-oğlu Aşireti
Hamallı Aşireti
Pekmez-ci Aşireti
Karasakal Aşireti
Savcılı Aşireti
Höçük Aşireti
Bozatlı Aşireti


3- BEĞDİLİ BOYU


Babai Aşireti
Bali-Ballı Aşireti
Hasan Bali Aşireti
Eşen Aşireti
Alişarlı Aşireti
Elvanlı Aşireti
Badılı-Kazlı/Bedil Aşireti
Şerefeddünlü Aşireti. (Şerefli)
Ağsak Fakih Aşireti
Şadili Aşireti
Kubad Aşireti
Balabanlı Aşireti
Masadlı Aşireti
Harzem Aşiretleri; (Harizm Horzum)
Diğin Aşireti
Kayır Han Aşireti
Deniz-li Aşireti (Deniz Şeyh ,Deniz, Deniz Hacı ve Dengiz)
Hasan Dede Aşireti
Dedemoğlu Aşireti
Kulfalı Aşireti
Karakocalı Aşireti
Develi Aşireti
Tabanlı Aşireti
İnallı Aşireti
Çemelü Aşireti
Mihmatlı Aşireti
Korkmaz Aşireti
Çağırganlı Aşireti
Şeyhler Aşireti
Işıklar Aşireti
Çakır-oğlu Aşireti
Eşekli Aşireti
Kılıç-lı Aşireti
Harbendeli Aşireti
Pir Hüseyin Aşireti
Bostan-cı Aşireti
Cuma-li Aşireti
Kasım-oğlu Aşireti
Akkaş Aşireti
Ağaçtan Aşireti
Ceceli Aşireti (Cacalı, Ceceli, Cice, Çiçe).
Güneş-li Aşireti
Kahyalı Aşireti

Bekmüşlü, HacıAlı, HacıMahlı, Arablu, Fakihlü, Sincan, Kazlu, Kara-Hasanlu, Karacalu, Topaklu, Gün, Otamışlu, Kara Şeyhlü, Çoban-Beğlü, Bozkoyunlu, Kuzucaklu obalarıdır.

 1920’li yıllarda derlenen bilgilere göre Gaziantep çevresinde; Beğdili’nin öteki obaları şunlardır: Haydarlı, Güneş, Karaşıhlı, Ulaşlı, Kazlı, Bekmişli, Şarkevli, Tirkenli, Ferhandili, Kadirli, Çelebi.

 Bu obaların yaşadığı köylerin bir kısmı Suriye’de kalmıştır


4- AVŞAR BOYU (Afşar, Yağgu, Avuşar, Avu).
Köşker Aşireti
Gündüz-lü Aşireti
Halaç-lar-oğlu Aşireti
Cüllahlar-Çulhalı Aşireti
Musahacılı-Hacımusalı Aşireti
Reyhanlı Aşireti
Kodal-lı-Torun-lar Aşireti
Karacalı Deliler Aşireti
Manişar Aşireti
Çöplü Aşireti
Bulgurlu Aşireti
Cafer-li Aşireti
Cevheri Aşireti
Kırgan Aşireti
Solak Aşireti
Yağlu-Yağbastı
Tacirli Aşireti
Dalkılıç Aşireti
Alp’li Aşireti
Bardakçı Aşireti
İmanlı Aşireti
Tok Aşireti
Arbişli Aşireti
Köpek-li Aşireti
İmamoğlu Aşireti
Kazıklı Aşiretleri
Garipşah Aşireti
Habili Aşireti
Cingöz Aşireti
Araphasanlar Aşireti
Kırklı-Kırklar Aşireti
Kocanallı Aşireti
Bedil Aşireti
Cemele Aşireti
Karahıdır Aşireti
Haliller Aşireti
Cingöz Aşireti

A- VARSAK AŞİRETLERİ
I- KUSUN AŞİRETLERİ
Abdal Elma-lı Aşireti
Ali Baba Aşireti
Evci Aşireti
Söklen Aşireti
Koçi Baba
Derviş Aşireti
Salihli Aşireti
Saruşeyhli
Belen Aşireti
Haydar Aşireti
II- ULAŞ AŞİRETLERİ
Ulaş Aşireti
Çukurlu Aşireti
Hüseyin-li Aşireti
Yortan Aşireti
Elvanlı Aşireti
Yenicelü Aşireti
Zekeriya Hacı Aşireti
Kartal-oğlu Aşireti
Çıtak Aşireti
Çatak Aşireti
Toklu Kömüş Aşireti
Konur Aşireti
Alişarlı Aşireti
Baran Aşireti
Sarıkız-Tokuş Aşireti
B- CERİT AŞİRETLERİ
Ceritoğlu Aşireti
Ciritçi-Oğlu Oymağı
Ak-sungur Aşireti
Ze(a)ngi Aşireti
Aygar Aşireti
Yorgalar Aşireti
Piroğlu Aşireti
Karahacı Aşireti
Silsüpür Aşireti
ÜÇ OK KOLU
A- GÖK HAN SOYU
1- BAYINDIR BOYU
Akkoyunlu Aşireti
Kızılkoyunlu Aşireti
Yabanlı Aşireti
Herikli Aşireti
Karakoyunlu Aşireti
Baran Aşireti (Barani, Beran, Boran).
Mamalı Aşireti
Çapan Oymağı
Kavak Aşireti
Tülü-Tülek Aşireti
Erkulu-Kula Cemaati
Kabasakal Aşireti
Ulaş Aşireti
2- PEÇENEK BOYU
Çor Aşireti
Milli Aşireti
Melikanlı Aşireti
Çoban-oğlu Aşireti
Küre Aşireti
3- ÇAVULDUR BOYU
Çavdar Aşireti
Çavgın Aşireti
Çavdır Aşireti
Çandır Aşireti
4- ÇEPNİ BOYU
Abdal Aşireti
Beyazıt Aşireti
Yanacık Aşireti
Teber-rik Aşireti
Elmalı Aşireti
Kır Aşireti
Kırık Aşireti
İbrahim “Seydi” Aşireti
Abdi Aşireti
Saruşeyh Aşireti
Bektaş-oğlu Aşireti
Ali Çelebi Cemaati
Koçi-Koçak Bey Cemaati
Derviş Cemaati
Nöbeti Baba Cemaati
Kara Baba Aşireti
Yaman Aşireti
Sarıkız Aşireti
Tokuş adı
Şahbaz Oymakları;
Eyne-li Aşireti
İnegazili Aşireti
Balım Sultan Cemaati
Himmet Dede Cemaati
Hırka Aşireti
Ustaculu Cemaati
Çayan Aşireti
Haydar Cemaati
Demir-ci-ler-Kandemir Aşireti
İslamlı Aşireti
Alemli Aşireti
Ömerli Aşireti
Kuştemurlu Aşireti
Kamberli Aşireti
Dikmen Aşireti
Hatap Aşireti
Sarıkamış Aşireti
Kalender-oğlu Cemaati
Camiler Aşireti
Yakuplu Aşireti
B- DAĞ HAN SOYU
1- EYMÜR BOYU
Yamuklar Aşireti
Tosun-oğlu Aşireti
Kayalu (Kayalar) Aşireti
Gündeşli Aşireti (Gündeş Gündaşlı).
Dedesli Aşireti
Kertme Aşireti
Bayraktar Aşireti
2- ALAYUNDLU BOYU
Alaca-atlar Cemaati
Alaca Aşireti
Şeyh Şami Aşireti
Koz-lu Aşireti
Karamuk Aşireti
Kuz Aşireti
Danış Aşireti
Kaymaz Aşireti
Ocaklı Oymağı
3- YÜREGİR BOYU
Kütük-ler Aşireti
Kamışlı Aşireti
Kavurgalı Aşireti
Gözükızıllı Aşireti
Kabak-lı-çı Aşireti
4- SALUR BOYU
Keller Aşireti
Teke Aşireti
Kantekeli Aşireti
Kelleci Aşireti
Ayak Aşireti
Burkaz Aşireti
Kınalı Aşireti
Daş Aşireti
Alseki Aşireti
Şah Kulu Aşireti
Güllüce Aşireti
Tuğlu Aşireti
Karaballı-Karabenli Aşireti
Arat Oymağı
Çağun Aşireti
Ödemiş Aşireti (Otamış, Tohtamış, Hotamış)
Koyun-cu-lu Aşireti
Konur Aşireti
Tat-lı Aşireti (Dad-lı Tad).
Karaman Aşireti
Dinek Aşireti
Keskin Aşireti
C- DENİZ HAN SOYU
1- KINIK BOYU
Kızıl Aşireti
Medli-Müdü Taifesi
Bağdatlı Aşireti
Turgut-lu Aşireti
Atabeyler Aşireti
Ata’lar Aşireti
Bay-karaoğlu Aşireti
2- YIVA BOYU
İvaz Aşireti
Avcı Aşireti
Perçem Aşireti
3- BÜĞDÜZ BOYU
Bükdüz, Buğüz, Bunduz, Beğdüz,Boğduz Aşireti
Botan Aşireti
Karabaşlı Aşireti
Zilan Aşireti
Birik Aşireti
Delik Aşireti
Pirekhal Aşireti
Sevid Aşireti
Ritik Aşireti
Redikha Aşireti
Geltür Aşireti
Kürdik Aşireti
Dilik Aşireti
4- İĞDİR BOYU
İğde Aşireti
Terzi-li-oğlu Aşireti
Karçığay Aşireti
Bozdoğan Aşireti
Köse-li Aşireti
Karaköse Aşireti
Hadımlı Aşireti
Bıçakçılar Aşireti
Tartar Aşireti
Sipahi Aşireti
Sindel Aşireti
DİĞER OĞUZ BOYLARI
TATAR AŞİRETLERİ
Abacı, Abdül, Altmış, Arsa Yüzü, Artukşah, Ayacı, Bahaaddin, Baltolu, Banyal, Bayan Yüzü, Bayramlu, Baytu, Başöyük, Çalış Otağı, Çepiş, Çoban Otağı, Etrakiyye, Gündoğmuşlar, İyan, Karataylu, Keremuddin, Nureddin, Alagöz, Onar-Otak, Özü, Satı, Tataran, Ulu Otak, Yamanoğlu Bunalan Çalap, Burun, Karpuz, Çongar, Kangallı, Artukşah, Uluşah, Rüstembey, Avdul, Kataroğlu, Olcaytu, Baycu, Kireyit, Tayci, Taysi, Nebci, Kuin, Samagar, Kataroğulları, Noyan, Ceceoğlu, Çağan, Tülek, Gazan, Celayir, Abaka, Okuna, Dengiz,Buğday, Buka, Yasavur, Kurbağa, Avan-oğlu, Gireyve, Güllühan Aşiretleri
Alagöz Aşireti
Kavutsan Aşireti
Satı Aşireti
Özü Aşireti
Çongar Çomar Aşiretleri
Kurbağa-lı Aşireti
Avan-oğlu Aşireti
Dulkadirli Tatarları
Noğay Tatarları
Ahıska (Gürcü) Aşiretleri
Sabir-Sibir Aşiretleri (Sabir, Sabır, Şarban, Şerban, Serdan, Savran, Savur, Sabar)
KÜRT ADI ALMIŞ AŞİRETLER
Karakeçili Aşireti
Kürtdöğer Aşireti
Laçin Aşireti
Şambayadı Aşireti
Esen Aşireti
Abdal-lı Aşireti
Karagül Aşireti
Alan-lı Aşireti
Şavlu Aşireti
Kuman Aşireti (Kaman, Kürmanci Aşireti)
Ayaz Aşireti
Kuşçu Aşireti (Kuşçalı, Kulak)
Çakır-lı-oğlu Aşireti
Zaza Aşiretleri
Dümbelliler kolu;
Dersimliler Aşireti
Abdalanlı Aşireti
Alanlı Aşireti
Arılı-Arelli Aşireti
Balaban Aşireti
Ceferan-Cafran Aşireti
Çarıklı-Yarekli Aşireti
Hadıkan-Hedik uşağı
Hormekli Aşireti
İzolu Aşireti
Karsanlı Aşireti
Kabanlı Aşireti
Kureyşanlı Aşireti
Lolanlı Aşireti
Pilvenkli Aşireti
Butanlı Aşireti
Silanlı-Zilanlı Aşireti
Şavalanlı-Şavlı Aşireti
Sisanlı Aşireti
Yusufhanlı Aşireti
Zimtekli Aşireti
Saka Aşiretleri
Zakirli Aşireti
Orhanbeyli Aşireti
Baba Kürdi “Kurt Baba” Aşiretleri
Azak Aşireti
Yakut Aşireti
Avar Aşireti
Akat Aşireti
Uygur Aşireti
Tolunoğulları Aşireti
Özbek Oymakları
Karakalpak Aşireti
Kırgız Aşireti
Sor-Zor Aşiretleri
Alaş Aşireti
Altay Aşireti
Çerkez Aşiretleri
Abaza Adı Taşıyan Oymaklar
Kabar Aşireti
ÜST BOYLARI HAKKINDA ÇALIŞMALARI DEVAM EDEN TÜRKMEN OYMAKLARI
Akgümüş Oymağı
Arap Adı Almış Aşiret ve Taifeler
Arıcı Aşireti
Tekir-ler Aşireti
Armud-lu Aşireti
Ayaz Oymakları
Akçiçek Aşireti
Ayçiçek soyadı almış oymaklar
Batak Oymakları
Bayrek Aşireti
Balkan Türk Aşiretleri;
Baytar Aşireti
Besim Sülalesi;
Bilecen Oymakları
Birevi Aşireti
Boz Aşiretleri
Buhara ve Kartal Oymakları
Cender Aşireti
Cihanbeğli Aşireti
Çallı-oğlu Aşireti
Çapar Aşireti
Çil-oğulları Aşireti
Çimeli Aşireti (Çime, Çimeli, Arabı).
Çit Aşireti
Çopraşık Aşireti
Çöçü Adı Almış Oymaklar
Dağdaş Aşireti
Darendeli Aşiretleri
Delice Aşireti
Demirbüken Oymakları
Dertli Aşireti
Derzi Aşireti
Dişli-döşlü
Eksüncelü Aşireti
Elbasan Aşireti
Erciyes Aşireti
Erkuş Oymakları
Gülabi Aşireti
İnanç-oğulları Aşireti
Hafirhacılı Cemaati
Hot-oğlu Oymağı
Karaçay Aşireti
Karaduman Aşireti
Karafakılı Aşireti
Karafilik-felek Oymağı
Karakuyu Aşireti
Karagaş Aşireti
Kara Murad Aşireti
Kapaklı Aşireti
Kavlak Aşireti
Kepez Aşireti
Kıcılı Aşireti
Kuştemurlu Aşiret;
Kozak Aşireti
Körpeli Aşireti;
Külük Aşireti
Lezgi Aşireti
Memiş Aşireti
Mucur Aşireti
Oyukhacılı Cemaati
Polat Aşireti
Salavatlı Aşireti;
Sarıkaya Aşireti
Selamlı Aşireti
Serçe Aşireti
Şahinbaz Oymakları
Sarsalı Aşireti;
Şimşek sülalesi
Şingirler “Siğiller” Aşireti
Sineminli Aşireti
Şirvan Aşireti
Tekin Aşireti
Tevhikiye Köyü
Toroman Aşireti
Tural Aşireti
Türkmen Adı İle Anılan Oymaklar
Uz Adı Almış Oymaklar;
Yanova Aşireti
Yeşil Aşireti
Yirce Aşireti
Yozgat Aşireti
Yördem Oymağı
Yörük Adı İle Anılan Oymaklar
Yurt Aşireti
Zeyveli Aşireti
Zobu Adı Almış Oymaklar
Zongür Aşireti

BEĞDİLİLER

Beğdili (Beydili, Beğdilli) boyu, Oğuzların, Boz-Ok kolunun, Yıldız-Han Oğullarından gelmektedir. Divân-ı Lügati’t-Türk[1], Oğuzname[2] ve Tarih-i Âl-i Selçuk[3] adlı eserlerdeki Oğuz boyları listesinde yer alan Beydili, “Sözü değerli, büyükler gibi aziz” anlamındadır. Onkunu Tavşancıl kuşudur. Kendine özgü özel damgası vardır.

Faruk Sümer, “Bu boy, Reşided-din Oğuznâmesinde hükümdar çıkaran beş boyundan biri olarak zikredilir. Yine Reşide’d-din’de Harizm Şahlar hanedanının da bu boydan çıktığı söylenir ise de bunu kabul etmeye imkân yoktur. Beğ-Dililer Safevi Devleti kuruluşuna katılmışlardır. Bununla ilgili olarak onlardan önemli bir kol İran’a gitmiştir. Bundan başka XVI. Yüzyılda Boz-Ulus ve Yeni-İl arasında, Kuzey Suriye’deki ana koldan ayrılmış Beğ-Dili kolları görüldüğü gibi, İç-İl bölgesinde de müstakil bir Beğ-Dili oymağı vardır.”[4] demektedir.

1535’lerde Halep Türkmenleri içindeki Beğdili boyunun 40 obası vardı. Bu obaların vergi nüfusuna esas 1684 hane ve 244 Mücerreddi vardı. XVI. yüzyılda Beğ-Dili’ye ait tahrir defterlerinde 23 Beğdili yer adına rastlanmıştır. Beğ-Dililer Kuzey Suriye’deki Türkmenlerin Boz-Ok kolunu meydana getiren boylardan biri idi. Beydililerin bir bölümünün, başka Oğuz boylarıyla birlikte Selçuklu Devletinin kuruluşuna ve Anadolu’nun fethine katıldığı öne sürülür. Selçuklu devletinin kuruluşuna katılmayıp kendi boy ve geleneklerini koruyan Beydililer ise, XII. yy. ortasında Horasan’da Selçuklu hükümdarı Sultan Sencer’i yenerek esir almışlardı. Daha sonra Moğol istilasından kaçarak (XIII. yy.) Azerbaycan ve Doğu Anadolu’ya göç ettiler. Moğol istilasının yayılmasıyla başka Türkmenler ile birlikte Suriye’ye giderek yeni kurulan Memluk devletine sığındılar.

XIV. yy.da Beydili boyuna, Gazze’den Kozan ve Diyarbakır’a değin uzanan bölgelerde yaşayan Türkmen boyları arasında rastlanmaktadır. Moğol egemenliğinin ortadan kalkmasıyla (XIV. yy.) harekete geçen Suriye Türkmenleri ile birlikte, Beydili boyunun da önemli bir bölümü, Suriye’den ayrılıp Güney ve Doğu Anadolu’ya ve İran’a gitmiş; Dulkadiroğulları, Ramazanoğulları beyliklerinin, Akkoyunlu ve Safevi devletlerinin kurulması ve gelişmesinde önemli rol oynamışlardır.

XIV. yy. da Anadolu’daki Beydililer’in en büyük bölümü, Halep Türkmenleri arasında yaşıyordu. Yazın Uzunyayla ve Sivas’ın güneyindeki kesimlerde, kışın Halep ve çevresinde göçebe bir yaşam sürdüren Halep Türkmenleri, XVII. yy. da Orta ve Batı Anadolu ile Marmara bölgesine yerleştirildiler.

Osmanlı tahrir defterlerinden anlaşıldığına göre, bu dönemlerde Beydililer, nüfuslarının çokluğu ve oymak sayısı bakımından, Halep Türkmenlerinin en büyük kolunu oluşturmaktaydılar. Yozgat ve çevresinde; Sivas’ın Güneyindeki Kangal, Mancınık ve Alacahan bölgelerini içine alan Yeni il’de yaşayan Beydililer, 1691’de açılan Avusturya seferine çağrıldılar, 1692’de Arap aşiretlerinin sürekli saldırısına uğrayan Rakka bölgesinde oturmaya zorlandılar. Bunlardan bir bölümü buraya yerleşip kaldı, kalmak istemeyenler de bir süre sonra Halep, Gaziantep, Hatay, Çukurova ve Yeni İl bölgelerine yerleştiler.

Diyarbakır yöresinde yaşayan Boz ulus arasındaki Beydililerin bir bölümü, Akkoyunlular’a ve Safevi devletine hizmet etti. Bir bölümüyse başka boylar arasına karıştı. Adana ve İçel yöresinde, Ramazanoğulları içinde yaşayan Beydili kolu ise XV. yy.ın sonlarında İçel Sancağındaki Gülnar kazası köylerine, küçük bir bölümü de Tarsus yöresine yerleşmişti.

İran’daki Beydililer’e ilişkin bilgiler ise Safevi devletinin kurulmasıyla başlar. Buradaki Beydililer’in çoğu, Azerbaycan bölgesine yerleşmiş, XVIII. yy.dan başlayarak da yerleşik hayata geçmişlerdir. Türkmenistan’da yaşayan Göklen adlı Türkmen ulusu arasında da Beydililer’e rastlanır.[5]

                                                                         ,

[1] Kaşgarlı Mahmut, Divân-ı Lügati’t-Türk,

[2] Reşit’üd-din, Oğuzname,

[3] Yazıcı-Oğlu Ali, Tarih-i Âl-i Selçuk,

[4] Faruk SÜMER, Oğuzlar’a aid destanî mahiyette eserler s.384,

[5] Büyük Larausse Ansiklopedisi s. 1590,

[6] Dr. Faruk SÜMER, XVI. Asırda Anadolu, Suriye ve Irak’ta Yaşayan Türk Aşiretlerine Umumi Bir Bakış. (s.513) ve Oğuzlar (Türkmenler) Tarihleri-Boy Teşkilatı-Destanları, (s.196),

Begdili Cemaatlerine Ait Şema

 

KAYNAKLAR :                              

1)     HALAÇOĞLU, Yusuf, XVII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskân Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi, TTK Yay., Ankara 2006.

2)    Oğuz Kağan Destanı.

3)    Onaltıncı Yüzyıl Bozulus Tahriri.

4)    Orhun Kitabeleri

5)     REFİK,  Ahmed,  Anadolu’da Türk Aşiretleri (966-1200).Reşit’üd-din, Oğuzname.

6)     SÜMER, Faruk,  Ceridler, Türk Dünyası Tarih Dergisi S. 24 İstanbul 1988.

7)     SÜMER, Faruk, Oğuzlar (Türkmenler) Tarihleri-Boy Teşkilatı-Destanları, İstanbul 1999.

8)     SÜMER, Faruk,  Oğuzlar’a Aid Destanî Mahiyette Eserler.

9)      SÜMER, Faruk, XVI. Asırda Anadolu, Suriye ve Irak’ta Yaşayan Türk Aşiretlerine Umumi Bir Bakış.

10)     SÜMER, Faruk, Çukur Ova Tarihine Dair Araştırmalar, DTCF Tarih Araştırmaları Dergisi C 1, Sayı 1’den ayrıbasım 1963.

11)     ŞAHİN, İlhan, Anadolu’da Türkmen Aşiretleri

12)     Tahrir Defteri Nr 200.

13)     YALKIN, Ali Rıza, Cenupta Türkmen Oymakları, Ankara, 1977.

14)     Yazıcı-Oğlu Ali, Tarih-i Âl-i Selçuk.

15)     YİNANÇ,  Refet, Dulkadir Beyliği, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1989.